2/11/2006 - Ölünün bıraktığı şeyler

1- Ölünün bıraktığı şeyler.

Rasulullah (s.a.s) şöyle buyurdu:

"Kişi öldükten sonra üç şey dışında ona fayda verecek ameller kesilir. Bunlar:S cariye, ona dua eden salih bir oğul, geride kalanlara faydalanma için bıraktığı ilim."[1]

2-Ölen kişi için mü'minlerin dua ve istiğfar etmeleri, onun için sadaka verip  haccetmelerinin ölüye fayda vereceği konusunda alimler arasında ihtilaf yoktur. Fakat kişinin ölümünden sonra yapılan namaz, oruç ve Kur'an okumanın ölüye fayda verip vermemesi hakkında ihtilaf etmişlerdir. Ebu Hanife, Ahmed b. Hanbel ve selef alimlerinin  çoğuna  göre kişinin ölümünden sonra yapılan namaz, oruç ve Kur'an okumak ölüye fayda verir.

Şafii ve Malik ise ölüye fayda vermeyeceği görüşündedir.

Ölünün yapmadığı şeylerin ona fayda vereceğinin delili:

Allah (c.c) şöyle buyuruyor:

"Onlardan sonra gelenler: Rabbimiz! Bizi ve bizden önce inanmış olan kardeşlerimizi bağışla, kalbimizde mü'minlere karşı kin bırakma. Rabbimiz! Şüphesiz sen şefkatlisin,  merhametlisin" derler."[2]

Burada Allah onları mü'min kardeşlerine istiğfar ettiklerinden  dolayı övüyor. Bu da sağ olan  mü'minlerin istiğfarlarının ölülere fayda verdiğini gösterir.

Ölünün fayda görmesi cenaze  namazında  ve defnettikten sonra onun için dua etmekle olur. Rasulullah sahabelerin kabre gittiklerinde şu duayı yapmalarını istiyordu.

"Ey bu kabristanda bulunan mü'min ve Müslümanlar! Sizlere selam olsun. Şüphesiz Allah'ın izniyle biz de size kavuşacağız. Allah'tan size ve bize afiyet ve kurtuluş dileriz." [3]

Sadakanın sevabının ölüye ulaşacağına dair delil:

Aişe (r.a)'den:

Bir adam gelip: "Annem aniden öldü, vasiyet etmedi. Öyle zannediyorum ki ölmeden önce konuşsaydı sadaka verirdi. Onun yerine sadaka versem ona ulaşır mı?" Rsulullah: "Evet" dedi.[4]

Oruç sevabının ulaşacağına dair delil:

Aişe (r.a)'den Rasulullah (s.a.s) şöyle buyurdu:

"Kim üzerinde oruç borcu olduğu halde ölürse velisi onun yerine oruç tutsun." [5]

Hac Hakkında delil:

İbn Abbas (r.a)'dan;

Cüheyniye'den bir kadın geldi ve dedi ki:

"Annem haccetmek için adak adadı, haccetmeden öldü. Ben, onun yerine haccedeyim mi?"

Rasulullah (s.a.s):

"Evet, haccet" buyurdu ve devamla:

"Annenin borcu olsaydı onun yerine ödemez miydin? Allah'ın hakkını ödemek daha öncedir." dedi.[6]

Allah (c.c) şöyle buyuruyor:

"İnsan ancak çalıştığına erişir." [7]

"Allah kişiye ancak gücünün yeteceğiz kadarını yükler, kazandığı iyilik lehine, ettiği kötülük aleyhinedir..." [8]

"Artık bugün kimseye hiçbir Haksızlıkta bulunulmaz. İslediklerinizden başkasıyla karşılık görmezsiniz."[9]

Bu ayetle mü'minlerin ölüler için yaptığı duaların onlara fayda vermesiyle tezat teşkil etmiyor. Çünkü mü'minlerin ölmüş olan kardeşleri için dua etmeleri, onların sağlıklarında mü'minlere olan iyi muameleleri, yardım etmeleri ve güzel tavırlarından, yani dünyada iken yaptıkları iyi amellerinden dolayıdır. Bu nedenle ölünün arkasından yapılan duanın ona fayda vermesi ile bu ayetler arasında bir çelişki yoktur... Bu ayet muhkemdir ve Allah'ın adaletini ifade eden bi ayettir. Bu ayetlerin ifade etmek istediği Allah'ın dünyadaki kralların yaptığının aksine insanlara başkalarının işlediği günahlardan dolayı azab etmeyeceğidir. Allah insanları önceden işlemiş oldukları amellerden dolayı cezalandırır veya mükafatlandırır. Babalarının veya dedelerinin yaptıklarından dolayı sorumlu tutmaz.

Fakat ölüye fayda sağlamak konusu da bir çok meselenin saptırılması gibi saptırılması ve hiç bir delile dayanmayan bir takım bid'atler ortaya atılmıştır. Kur'an okumak için parayla adam tutup ölüye hediye etmek veya namaz kılmış, oruç tutması için adam tutmak gibi. Kur'an veya sünnetten hiçbir delile dayamayan bu sapık tavırlar ölülere değil, (ceplerini doldurmaya bakan) bazı çıkarcı kimselere fayda sağlamaktadır.

Allah bizi Kur'an ve sünnetten kaynaklanmayan amellerden sakındırsın.