4/11/2006 - Ey Oğul Öğütleri 7

Hazret-i Ali'nin Ogluna Nasihatten


Sevgili Peygamberimizin (a.s.m.) amcasioglu, torunlarinin babasi ve ilk Müslüman çocuk serefine sahip olan Hazret-i Ali (r.a.) Hicretten 22 yil önce 600 tarihinde Mekke'de dünyaya geldi. 661 yilinda Kufe'de vefat etti. Ilim ve hikmet dersini bizzat Peygamberimizden aldi.

Hazret-i Ali Efendimiz, herkesçe cesaret ve kahramanligiyla taninsa da, onun en büyük vasfi ilmi, takvasi, dirayeti, veciz ve özlü konusmasidir. "Ben ilmin sehriyim, Ali ise kapisidir" hadis-i serifi, Hazret-i Ali'nin ilminin üstünlügünü göstermesi bakimindan dikkat çekicidir. Halifeligi döneminde valilere gönderdigi emirnameler, yüzyillar boyu bütün Müslüman idarecilerin kilavuzu olmus, bu mektuplar elden ele, dilden dile dolasmistir.

Hazret-i Ali'nin en kalici ve zamanimiza kadar gelen en güzel ögüt ve nasihatlari oglu Hazret-i Hasan'a verdigi ögütlerdir. Hazret-i Ali'nin hutbe, mektup, emirname ve özlü sözlerinin yer aldigi basta Nehcü'l-Belaga olmak üzere, onun hakkinda yazilan birçok kitapta ogluna verdigi bu ögütler, esasta ayni olmak üzere, farkli ifade ve rivayetlerle derlenmis, biraraya getirilmis; Hazret-i Hasan'in sahsinda bütün ümmetin istifadesine arz edilmistir.

Hazret-i Ali'nin bütün ögütleri ve güzel sözleri süphesiz bu kitapta yer alanlardan ibaret degildir. Biz bu ögütleri basta 450 sayfalik Nehcü'l-Belâga olmak üzere, eski dergi koleksiyonlarindan da derledik. Anlasilmasi ve istifadeye kolaylik saglamasi için de bazi sadelestirmelerde bulunduk.



Hayatimin son anlarindayim

Ey ogul!

Hayatimin son demlerindeyim. Günden güne zayifliyorum. Onun için sana bu ögütleri bildirmekte acele ediyorum. Çünkü düsündügüm bütün seyleri sana söylemek için firsat bulamadan ecelimin gelmesinden, vücudum gibi hafizamin da zayiflamasindan, heva ve heveslerin veya dünya fitnelerinin benim nasihatimdan önce kalbine hâkim olmasindan; bunun neticesi olarak da huysuz bir ata benzemenden endise ederek sana nasihatimin bir kismini yaziyorum.



Iyi insanlarin izini takip et

Ey ogul!

Benim bu vasiyetimden edinecegin seylerin en hayirlisi, Allah'tan korkup Ona siginmak, Onun sana farz kildigi seyleri yerine getirmek, ecdadinin ve geçmis iyi insanlarin izini takip etmektir.



Ecdadini örnek al

Ey ogul!

Simdi sen kendi nefsine nasil güven ve itimatla bakiyorsan, senden önce gelip geçen ecdadin da ayni sekilde kendilerine güveniyorlardi.

Simdi sen nasil düsünüyorsan, onlar da öyle düsünüyorlardi. Fakat neticede iyi ve dogru seyleri tuttular, vazifelerini noksansiz yapmaya çalistilar.

Iste onlarin neticede vardiklari seyi ve takip ettikleri yolda gitmek istiyorsan, onlarin bastan takip ettikleri yolu aynen takip et. Fakat bu süphelerini çogaltmak ve düsmanlarini arttirmak için degil, dogruyu ve hakikati anlayip ögrenmek için olsun.



Allah'a sigin

Ey ogul!

Her hususta önce Allah'a sigin, Ondan basari dile. Seni süpheye düsürecek veya bir kötülüge itecek seyleri terk et.

Kalbinin bütün kötülüklerden duruldugunu, fikirlerinin toplandigini ve tek arzunun hakikat oldugunu görünce sana söyledigim hususlari düsünmeye basla.

Sayet bunlara sahip olduguna emin degilsen, karisik mevzulara girme. Aksi halde önünü göremeyen adam gibi olursun ki, her an içinden kurtulmasi zor olan çukurlara, uçurumlara düsersin.

Böylece karanliklar içinde, zulmetler arasinda bogulup mahvolmaya mahkûm olursun.

Önünü görmeden yürümek ve her an uçurumlara yuvarlanmak tehlikesiyle karsi karsiya kalmak ise, Islâmi ögrenmeye çalisanlara yakismaz.

Her sey Onun elinde

Ey ogul!

Bu tavsiyelerimi dinle ve anla.

Her canlinin ölümünü elinde tutan kim ise yasamasini elinde tutan da Odur.

Varliklara can verip yasatan kim ise öldürecek olan da Odur.

Zenginleri fakir, fakirleri zengin yapan yine Odur.

Her türlü belayi ve hastaligi veren de O, sifa ve devasini veren de Odur.

Dünya tasiyla, topragiyla, rengiyle, sekliyle, agaçlariyla ve meyveleriyle Onundur, Onun takdiri üzerine hareket etmektedir.

Ahiret Cennetiyle, Cehennemiyle ve bizim bilmedigimiz daha birçok seyleriyle Onundur.



Herseyi Allah'tan bil

Ey ogul!

Bu hususta birinin bilmedigini görünce onu, cehaletine say. Ilimde ne kadar ilerlersen, bilmedigin birçok sey süphesiz, yine bulunacaktir. Zira düsünme ufkunun disinda, görme gücünün çok ilerisinde bulunan nice seyler vardir.

Allah bazi seyleri sana ögretmisse, onu kendi gücünle meydana getirip kazandigini zannetme. Çünkü sen, seni yaratan, riziklandiran ve seni en güzel bir surette meydana getiren Ulu Yaraticiya sigin.

Ibadetin Onun için, askin Onun için, korkun ve sevgin Onun için olsun.



Peygamberi önder olarak al

Ey ogul!

Peygamberin Allah hakkinda bildirdigini hiç kimse bildirmedi ve bildiremez. Onu bir önder ve kurtulus ordusunun kumandani olarak kabul et.



Allah'in rizasini ara

Ey ogul!

Ilâhî kudret karsisinda kendi küçüklügünü ve zayifligini düsünerek hareket et.

Onun karsisinda acizligini ve güçsüzlügünü düsün.

Her hususta Ona ihtiyacin vardir. Ona yönel, rizasini dile.

Cezasindan kork. Emirlerini yerine getirmeye çalis. Çünkü O iyilikten baskasini emretmez.

Yasaklarindan kaçin, çünkü O kötülükten baskasini yasaklamaz.

Daha iyi bir yerde konaklamak isteyen kervan gibisin

Ey ogul!

Dünyanin ve içinde bulunan her seyin baska bir yere göç edecegini, âhireti ve orada insanlar için hazirlananlari bildirdim.

Bunlar hakkinda senin ibret alman için bazi misaller verdim. Bu misallerle senin kurtulusunu ümit ettim.

Dünyayi bütün halleriyle bilen kimse, kervanin içindeki bulunan bir yolcuya benzer ki, devamli rahati, temizligi, havasi daha iyi olan bir yerde konaklama hazirligindadir.

Bunun için yolculugun her türlü zorluk ve sikintilarini, arkadaslardan ve maldan ayrilma iztiraplarini göze almis bulunmaktadir. Çünkü o gittigi yerde daha iyi bir mesken bulacagindan emindir.

Oralarda eski elemlerden hiçbirini görmeyecegini, rahat ve saadet içinde yasayacagini seksiz süphesiz bilmektedir.

Onun için kendisini buraya ulastiran ve eski yerinden daha iyi bir yer bahseden Birisinden baska düsüncesi yoktur.

Dünyada kendisine verilen nimetlerle magrur olup sonunu düsünmeyen kimse ise, çok verimli bir topraktan, verimsiz, kiraç bir topraga göç etme mecburiyetinde kalan bir kervana benzer ki, onun için bu göçten daha feci bir sey düsünülemez.



Herkesi kendin gibi bil

Ey ogul!

Kendini baskalari için ölçü kabul et. Diger insanlari tipki kendin gibi tut.

Kendi nefsin için istedigin seyi baskalari için de iste.

Kendi nefsin için sevmedigin seyi baskalari için de sevme.

Kendine iyilik yapilmasini istedigin gibi baskalarina da iyilik et.

Baskalarinda kötü gördügün seyi kendin için de kötü gör.

Baskalarina yaptigin sey kadar sana da yapilirsa ona razi ol. Yaptigindan fazlasini isteme.

Sana söylenmesini istemedigin seyi sen de digerlerine söyleme.

Baskalarinin seni nasil görmesini istiyorsan, sen de baskalarini öyle gör.



Kendini begenme

Ey ogul!

Kendini begenmek kesinlikle dogru degildir.

Kibir kalbin âfetidir.

Bütün gücünle çalis, malini senden sonra gelecek mirasçilar için hazirlayip biriktirme. Allah için bagislanacak yerlere dagit.

Arzu ettigin bir seyi elde edersen onu kendinden bilme.

Allah'a sükret ve Ondan her zaman kork.



Gücünün yetmedigi seylere karisma

Ey ogul!

Önünde, seni âhirete götürecek uzun bir yol ve sikintili günler var.

Dünya malindan sana yetecek miktarini düsün ve sadece onu al. Baskasini yüklenme. Zira ondan zarardan baska bir sey gelmez. Gücünün yetmedigi seylere karisma.

Fakirleri görürsen onlara yardim et. Onlar hem üzerindeki agirligi kaldirirlar, seni malin felaketinden kurtarirlar, hem de ihtiyacin oldugu zaman (kiyamet gününde) onu sana geri verirler.

Gücün yettigi kadar sadakayi arttir. Eger böyle yapmazsan ihtiyacin oldugu zaman onu ararsin, fakat bulamazsin.

Dara düstügün zaman sana geri vermek üzere, zenginliginde, senden ödünç isterse, isteyenleri reddetme.



Iyi kimselerle düs kalk

Ey ogul!

Iffeti muhafaza ederek çalismak kötülükle zengin olmaktan hayirlidir.

Insanin sirrini en iyi yine kendisi muhafaza eder.

Bazi kimseler bulunur ki, kendi zararina çalisir.

Çok konusan, dostlarini gücendirir, düsünceli olan insan iyi görür.

Iyi kimselerle düs kalk ki, onlardan olasin.

Hayirsiz kimselerden uzak dur ki, onlardan ayrilmis olasin.



Haram ne kötü yemektir

Ey ogul!

Haram ne kötü yemektir. Güçsüzlere zulüm, zulmün en çirkinidir. Tecrübe ettigin seylerin hayirlisi sana ibret verendir. Alçak tabiatli yardimcilarda, kötü zan sahibi dostlarda ihtiyar ve irade yoktur.

Sakin inat binegi sana üstün gelmesin.



Sertlik gösterene yumusak ol

Ey ogul!

Nefsini; kardesin seninle irtibati kestiginde onunla irtibata, sana yüz çevirdiginde lütfa, pintiliginde cömertlige, uzaklastiginda yakinliga, siddetlendiginde yumusakliga, suç islediginde özür dilemeye sevket.

Sakin bu hareketi yersiz,olarak yapma. Yahut ehil olmayanlara yapma,

Dostunun düsmanini dost edinme ki, dostuna düsmanlik etmis olursun.

Kin ve kizginligini hazmet. Çünkü ben, sonu bundan daha tatli, daha lezzetli bir lokma görmedim.

Sana sertlik gösterene yumusak ol ki, o vakit o da yumusasin.



Düsmanina iyi davran

Ey ogul!

Düsmanina iyilikle muamele et. Çünkü bu iki zaferin biridir.

Kardesinle münasebeti kesmek istesen dahi geri dönülecek bir yer birak. Belki birgün olur münasebete lüzum görülür.

Hakkinda iyi düsünen kimsenin zannini hareketlerinle tasdik et.

Aranizdaki samimiyete bakarak kardesinin hakkini zayi etme. Çünkü hakkini zayi ettigin kisi hiçbir zaman senin kardesin olamaz.



Ailene iyi davran

Ey ogul!

Hiçbir zaman ailen sana halkin en kötüsü olmasin. Kardesin senden ayrilmaya, seninle beraber olmaktan kuvvetli olmasin.



Rizik: Sen ona gitmezsen, o sana gelir

Ey ogul!

Rizik ikidir. Birini sen ararsin, biri de seni arar. Eger sen ona gitmezsen o sana gelir.

Ihtiyaç zamaninda yumusaklik, istigna vaktinde sertlik ne çirkin haldir!

Dünyadan sana olan vazife, ancak gidecegin yeri yoluna koymaktir.

Elinden gidene üzülüyorsan, eline geçmeyen seylere de üzül.

Olmayanlari olanlarla anla. Çünkü isler birbirine yakindir.

Aciyi gördükten sonra ögütten ibret alanlardan olma. Çünkü insan ögütle, hayvan dayakla terbiye kabul eder.



Nefsin arzularina uyma

Ey ogul!

Keder yüzünden gelecek sikintiyi sabir ve metanet kuvvetiyle ve ilmi yakin elde ederek defet.

Gerçek dost, sen yokken seni tasdik edendir.

Nefsin arzularina uymak bir çesit körlüktür.

Asil garip, bir dosta sahip olmayan kisidir.

Hakka tecavüz eden kisi sapa yola girer.

Kifayet miktari ile kanaat eden dogru yolu bulmus olur. Kötülügü geciktir, çünkü onu ne vakit istesen yapabilirsin.



Akrabalarina hürmet et

Ey ogul!

Ahmak adamin seninle irtibati kesmesi, akilliya kavusmaya denktir.

Kudret degisince zaman da degisir.

Baskalarindan naklen de olsa, gülünç seyler söylemekten sakin.

Akrabalarina hürmet et, çünkü onlar senin kolunun kuvvetidir.



Ölmeden önce Allah'i razi et

Ey ogul!

Önünde çikilmasi ve geçilmesi pek güç bir basamak vardir. Orada yükü hafif olanlar agir olanlardan daha kolay geçer. Üzerinden zorla geçenler çabuk geçenlerden daha zararlidir. Bu basamaga ulasan her insan ya Cennete veya Cehenneme gider. Bu menzile ulasmadan önce kendi nefsine dön ve hesaba çekilmeden önce kendini hesaba çek. Oraya ulasmada yolunu düzelt. Ölümünden sonra Allah'i razi etmek için sana hiç firsat verilmez.



Herseyi Allah'tan iste

Ey ogul!

Yerin ve göklerin içinde bulunan her seyi elinde tutan Zat, sana kendisinden istemek ve dua etme nimeti verdi. Duana icabet edecegine de söz verdi. Sana bir sey vermesi için kendisine dua etmeni emretti. Ondan rahmet dile ki sana rahmet etsin. O, seninle Kendisinin arasina bir perde koymadi ve seni korumak için baskasina teslim etmedi.



Tevbeyi geciktirme

Ey ogul!

Bir kötülük isledigin zaman Ona dön ve tevbe et. O, kendine döndügün için seni ayiplamaz. Isledigin günahin cezasini vermekte acele etmez. Yaptigin suçu baskalarina bildirmez. Tevbe etmeni de zorlamaz. Günahlari niçin isledigin hakkinda seninle münakasa etmez.



Allah'in rahmetinden ümidini kesme

Ey ogul!

Allah'in rahmetinden ümidini kesme. Ancak O, günahtan dönmeyi sevapla mükâfatlandirir. Kötülügün karsiligim bir, iyiligin karsiligin da on misli kabul eder.

Sana dönme ve tevbe kapisini açik birakti. Ona hitap edersen hitabini duyar, içinden bir sey istersen, ne istedigini bilir. O, gizliyi açik olan sey gibi bilir. Istedigini arz

etmeden, içini Ona dökmeden dertlerini ve sikintilarini bildirmeden O bilir. Islerinde muvaffak olmak için Ona sigin.



Allah niyetine göre verir

Ey ogul!

Allah bütün hazinelerinin anahtarini eline verdi. Diledigin zaman kapilarini dua anahtari ile açarsin. Diledigin zaman semanin kapilarini açar, ölü topraga hayat veren yagmurlari indirirsin. Fakat istedigin seyin hemen yerine gelmemesinden endise edip ye'se düsme.

Onun vermesi senin niyetine göredir. Istedigin sey verilmeyebilir. Fakat onun yerine onun daha hayirlisi verilir. Belki istedigin sey yerine üzerinden bir bela kaldirilir. Ki bu senin için daha hayirlidir. Belki istedigin yerine getirilirse sana veya inancina bir tehlike teskil edebilir. Bunu da Allah kabul etmez ve istedigini yerine getirmez.



Ahiret için yaratildin

Ey ogul!

Yapacagin isler senin ve dinin için haylirli olsun. Sana günah yükleyecek isleri yapmaktan sakin.

Mal yaninda kalmaz, sen de malin yaninda kalmazsin.

Dünya için degil, âhiret için yaratildin. Ölüm için yaratildin, burada yasamak için degil.

Ne zaman terk edecegini bilmedigin bir menzildesin.

Âhiret için kâfi derecede azik hazirlayabilecegin bir yerdesin. Âhiret yolunu tutmus, gitmek üzeresin.

Nereye kaçarsan kaç, seni takip eden ölümden kurtulamazsin. Onun seni bir kötülük üzerinde iken yakalamasindan ve tövbe etmemekten kork.

Sayet böyle bir sekilde yakalanirsan kendi kendini helak etmis olursun. O zaman seni hiçbir kimse kurtaramaz.



Ölümü çok hatirla

Ey ogul!

Ölümü çok hatirla. Bugün ele geçirmek için çirpindigin ve âhirette kendisinden hesaba çekilecegin seyleri simdiden düsün. Hesap için hazirlikli ol. Ani düsersen maglup olursun.



Dünyaya aldanma

Ey ogul!

Insanlarin dünyada uzun süre yasamalari ve istedikleri gibi gezip tozmalari seni magrur etmesin.

Allah dünyanin halini ve sonunun gelecegini açikça bildirdi.

Dünya havlayan köpek ve vahsî hayvanlar gibidir. Birbirlerine saldirirlar. Zengin fakiri yer, büyük küçügü ezer, kahreder.

Bazilari konaklamis kervanin hayvanlari gibi bagli, bazilari da bagindan bosanmis, basibos, sonu meçhul bir yolun yolcusu olmustur ki, bunlardan birinci grup fakirler ve hiçbir seye gücü yetmeyen zayiflar; ikincisi ise, kuvvetli olanlardir.

Bil ki, bunlar sarp bir vadide bela ve âfete ugramis sürüler gibidir. Kendilerini güdecek bir kimse olmadigi gibi, bu vadiden kurtulus yolunu gösterecek de yoktur.

Dünya, gözlerindeki Hûda nurunu söndürüp onlari karanlik yollara sürükledi. Böylece onlar da nereye gideceklerini sasirdilar.

Dünya denizinin içine girerek dalgalarla ölüm kalim savasi verdiler. Dünyayi bir kurtarici sandilar. Oynadilar, oynastilar, fakat ondan sonrasini düsünmediler.

Bu gafletten uyanildigi zaman cehaletin haktan gizledigi seyler süphesiz meydana çikacaktir. Bütün insanlar bineklere binmisler, pek kisa bir zaman sonra da bu neticeye ulasacaklardir. Fakat buna ragmen yolu takip edenler daha çabuk varir.



Ecelinden kaçamazsin

Ey ogul!

Kimin binegi gece ve gündüz gibi olursa, kendisi dursa da yoluna devam eder. Evinde istirahat içinde bulunmus olsa da, uzun mesafeleri pek kisa bir zamanda asar ve hedefe, farkinda olmadan ulasir.

Dünyada gayene ulasamazsin. Ecelinden kaçamazsin. Senden öncekilerin yolunu takip etmek mecburiyetindesin. Bunun için dogru ol. Hak için çalis, hak olmayan seyden uzak dur. Helalinden kazan. Böyle yapmazsan elindeki de gider.



Herkes istedigine kavusamaz

Ey ogul!

Her isteyen istegine kavusamayabilir. Her kötülük isleyen de mahrum olmayabilir. Bir kötülük seni en üstün mertebelere ulastiracak olsa bile kendi nefsini ondan alikoy. Insan, mali kendisini korumak için toplar. Fakat mali toplarken kendini onun yolunda harcamaktan sakin. Aksi takdirde kaybettigin sey topladigindan çok daha hayirli ve iyidir.



Serle kazanilan hayir hayir degildir

Ey ogul!

Allah seni hür yaratmistir. Baskasina kötülük yapma. Serle kazanilan hayir, hayir degildir. Kötülükle elde edilen iyilik de iyilik degildir.

Allah ile aranda bir perdenin olmasini istemiyorsan açgözlülükten sakin. Tamahkârlik seni helâkete götürür. Sen kendine düsen payi idrak edebilir ve ona uyabilirsin. Allah'tan gelen az da olsa kullardan gelen çok seylerden daha iyidir.



Susmayi tercih et

Ey ogul!

Susarak kaçirdigin bir seyi telâfi etmek konusarak gücendirdigin bir kalbi tamir etmekten daha kolaydir.

Tulumdaki suyu muhafaza etmek, agzini siki baglamakla olur.



Iffetle içindeki fakirlik daha iyidir

Ey ogul!

Elde bulunan mali muhafaza etmek, baskasinin elinde bulunan mali elde etmeye çalismaktan iyidir.

Iffet içinde fakirlik ve çalismak, haksiz yollardan zengin olmaktan hayirlidir.



Çok konusan çok yanilir

Ey ogul!

Kisi kendi sirrini baskalarindan daha iyi muhafaza eder.

Çok kimse var ki, kendi zararina çalisir.

Çok konusan çok yanilir, Düsünen kimsenin görüsü kesinlesir.

Her konusan dogru konusmayabilir. Her isteyen isabet etmemis olabilir. Her giden de geri dönmeyebilir.



Iyilere yaklas

Ey ogul!

Iyilere yaklas ki, onlardan olasin. Kötülerden uzaklas ki, serlerinden kurtulasin.

Iyilik kötülüge yol açarsa, kötülük olur.

Çok zaman dert deva; deva da dert olur.

Çok zaman ehliyetsiz kimseler ögüt verir, kendilerinden ögüt beklenen kimseler de aldatir.



Tembellik ölülerin isidir

Ey ogul!

Ümide dayanip issiz güçsüz bekleme. Tembellik ölülerin isidir.

Akil, tecrübeleri ezberlemektir. Tecrübelilerin en hayirlisi sana ögüt verendir.



Firsatlari iyi degerlendir

Ey ogul!

Firsatlari iyi degerlendir. Lokma bogazinda durmadan kendine gel.

Fesat; takva ve iyilik azigini kaybetmek, nefsin isteklerine meyletmek suretiyle er geç kendisine dönülecek yeri bozmaktir.

Her seyin bir neticesi vardir.

Takdir edilmis olan her seyi süphesiz göreceksin.

Tüccar tehlikededir.



Islerinizde intizamli olun

Ey ogul!

Size, bütün evlatlarima, ehlime ve bu vasiyetimin ulastigi kimselere Allah'tan korkmayi, islerinizde intizamli olmayi, birbirinize iyilikle davranmayi, insanlarin arasini bulmayi vasiyet ediyorum.

Ben dedenizden (a.s.m.) söyle duydum:

"Iki kisinin arasini düzeltmek, bütün (nafile) namazlardan, oruçlardan daha faziletlidir."



Yetimleri gözetin, komsulari kollayin

Ey ogul!

Allah için yetimlerin hakkini gözetin. Onlari bir aç, bir tok birakarak hazirladikarinizi zayi etmeyin.

Allah rizasi için komsularinizin hakkina riayet edin. Bunlar size Peygamberinizin vasiyetidir. O, komsular hakkinda öyle tavsiyelerde bulundu ki, biz onlarin mirasimiza da dahil olacaklarini sandik.



Cihadi terk etme

Ey ogul!

Allah için Kur'ân'a uyun. Onunla amel etmekte baskasi sizden ileri olmasin.

Allah rizasi için namaza dikkat edin. Çünkü namaz dininizin diregidir.

Allah için Rabbinizin evinin hakkini verin. Sag oldugunuz müddetçe orayi bos birakmayin. Çünkü o ev terk edilirse, dininizin farzini ihmal ettiginizden dolayi ne Allah, ne de halk sizden hosnut olur.

Allah için cihadi terk etmeyin. Allah yolunda mallarinizla, canlarinizla, dillerinizle cihad edin.



Fitneye karsi iki yasindaki deve gibi ol

Ey ogul!

Size düsen görev, karsilikli iyi iliskilerde bulunmak, karsilikli olarak hediyeler vermektir.

Sirt çevirip gitmek ve birbirinizle dargin durmaktan sakinin.

Iyiligi emredip kötülükten sakindirmayi terk etmeyin. Aksini yaptiginiz takdirde basiniza kötüleriniz geçer ve sonra yaptiginiz dualar da kabul olmaz.

Fitneye karsi iki yasindaki deve gibi ol. Onun ne binilecek sirti, ne de sagilacak sütü vardir.



Allah'tan kork

Ey ogul!

Allah'tan hakkiyla kork. Emrinden disari çikma.

Allah'in zikriyle kalbini diri tut. Allah'in ipine sim siki saril. Eger tutunuyorsan, Rabbinle aranizdaki bagdan daha kuvvetli hangi bag bulunabilir?



Kalbini ögütle yasat

Ey ogul!

Kalbini ögütle yasat, hikmetle aydinlat. Dünya malim ve ona olan aski terk etmekle nefsini öldür.

Kalb, hakla kuvvetli, hikmetle parlak ve nurlu olur.



Ölümü sik an

Ey ogul!

Sik sik ölümü an, ölümü anmak kalbi yumusatir.

Herseyin yok olacagini bil ve kalbine yoklukta karar kilacagini bildir. Ona dünya facialarini ve musibetlerini tek tek göster.

Zamanin siddetini ve kükreyisini, gece ve gündüzlerin aleyhine çevrildigini düsün, hatirla ve hatirlat.



Geçmisten ders çikar

Ey ogul!

Daha önce geçmis olan milletlerin kissalarini ve hikâyelerini oku. Tarihte insanlarin basina gelen felaket ve musibetleri düsün. Ayni seylerin tekrarlanmamasi için iyice dikkat et.



Gidecegin yere hazirlan

Ey ogul!

Atalarinin topraklarinda, yasadiklari yerlerde gez ve onlarin eserlerini dikkatle incele. Onlar neler yapmislar, nereden nereye niçin göçmüsler? Bunlari inceledigin zaman onlarin yakinlarindan ve sevdiklerinden ayrilip gurbet ellere gittiklerini göreceksin. Tipki onlar gibi sen de yakinda bilmedigin ve görmedigin yerlere göçüp gideceksin. Su halde gelecekteki yerini simdiden hazirla ve temizle. Dünya için âhiretini satma.

Söze karisma

Ey ogul!

Bilmedigin bir sey hakkinda söze karisma. Üzerine düsmeyen hususu konusma.

Sonunda bir felaketin gelmesinden korktugun yolu terket. Çünkü bir iste felaket sezildiginde onu terk etmek, korkuyla ilerlemekten daha iyidir.

Her isi ehline birak.



Iyiyi isle, kötülükten sakin

Ey ogul!

Iyi seylerle emret, iyi seylere ehil ol. Kötü seylere meydan verme. Onlari elinle ve dilinle geri birak. Onlari islemekten var gücünle uzak ol.

Nerede olursa olsun zor islere hakki bulmak için gir.

Bütün islerde nefsini zorla; onu emin bir yere, kuvvetli bir güvene getiresin.



Allah yolunda çalis

Ey ogul!

Allah yolunda iyi çalis. Onun yolunda mücahede ve mücadele etmekten çekinme.

Bütün islerinde Allah'a sigin. O en iyi koruyucu ve en yakin kurtaricidir.

Her isinde Allah'a teslim ol. Istedigini yücelten, istedigini alçaltan Odur.



Güçlükleri asmaya çalis

Ey ogul!

Herhangi bir kimsenin agir sözleri seni yolundan alikoymasin.

Kendini güçlükler karsisinda sabretmeye alistir. Haksizlik karsisinda hakka sabretmek en iyi ahlaktir.

Bir isi yapmadan önce çokça düsün.



Güvenilir kisilerle istisare et

Ey ogul!

Iyi karar verebilmek için güvenilir kimselerle istisare

En hayirli söz faydali olandir. Faydasiz bilgide hayir yoktur. Lüzumlu olmayan bilgiden de bir fayda temin edilemez.

Islâmiyette ne varsa hepsini anla ve ögren.



Su esaslara riayet et

Ey ogul!

Sana söyleyecegim sekiz husus var ki, bunlari aklindan çikarma:

1. En büyük zenginlik akildir.

2. En büyük vahset kibirdir.

3. En büyük fakirlik ahmakliktir.

4. En büyük meziyet güzel ahlâktir.

5. Ahmaklarla asla dostluk kurma. Çünkü o sana faydali olayim derken zarar verir.

6. Yalancilarla dostluk kurma. Çünkü onlar sana uzak olani yakin, yakin olani da uzak gösterirler.

7. Cimri insanlarla yakinlik kurma. Çünkü cimri adam ihtiyacin olan seyi bile senden esirger, vermekten çekinir.

8. Islâmi hayattan uzak olanlarla dost olma. Çünkü seni âdi seylere götürürler.